Purging (Cilt Arınması-Kusma Evresi) Nedir? İrritasyon ve Yanlış Reaksiyonlardan Nasıl Ayırt Edilir?

“Cildin yeni aktiflere karşı verdiği tepkiler adaptasyon sürecini gösterir. Bu süreci doğru yorumlamak, etkili ve güvenli bakımın temelidir.”

1. Purging Nedir?

Purging, Türkçede sıkça “cilt arınması” olarak adlandırılan; yeni başlanan bazı aktif cilt bakım içeriklerinin, cildin doğal yenilenme (hücre döngüsü) sürecini hızlandırmasıyla ortaya çıkan geçici bir adaptasyon tepkisidir.

Bu süreçte:

• Cilt yüzeyinin altında zaten var olan
• Henüz görünür hale gelmemiş
• Mikro komedon olarak adlandırılan tıkanıklıklar normalden daha hızlı şekilde yüzeye taşınır.

Sonuç olarak kişi, soyucu aktiflere sahip yeni bir ürün kullanmaya başladıktan kısa bir süre sonra:

• Sivilce artışı,
• Siyah nokta çoğalması,
• Gözeneklerin daha belirgin görünmesi gibi durumlarla karşılaşabilir.
  
  

2. Purging Nasıl ve Neden Oluşur?

Cildin ortalama hücre yenilenme süresi yaklaşık 28 gündür; ancak bu süre kişinin yaşı, cilt tipi, mevcut cilt sorunları ve kullanılan aktiflere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bazı aktif içerikler bu döngüyü belirgin şekilde hızlandırır:

• Hücreler daha hızlı yenilenir
• Üst tabakadaki ölü hücreler daha çabuk uzaklaşır
• Alttaki tıkanıklıklar yüzeye taşınır

Bu mekanizma, purging’in temelini oluşturur.

Londra merkezli Skin Surgery Associates’ten danışman dermatolog Dr. Rakesh Anand, bu süreci şöyle açıklar:

“Cilt arınması, aktif içeriklerin cildin doğal eksfoliasyon sürecini hızlandırmasıyla ortaya çıkar. Bu nedenle altta yatan mikro komedonlar daha hızlı yüzeye çıkar ve geçici olarak sivilce benzeri lezyonlar görülür.”

3. Purging Belirtileri Nedir?

Purging sırasında şu belirtiler görülebilir:

• Küçük, yüzeysel sivilceler
• Bazı cilt tiplerinde daha büyük, ağrılı ve irinli sivilceler
• Siyah veya beyaz nokta artışı
• Hafif kızarıklık
• Pullanma veya soyulma

Bu belirtiler genellikle:

• Yeni ürün başladıktan birkaç gün – 2 hafta içinde ortaya çıkar
• Ortalama 4–8 hafta sürer

Ancak özellikle mikro komedon yükü fazla, sebum dengesizliği olan, yüzeyde kuru ancak altyapıda yağlı çalışan ciltlerde bu süreç 2 ila 6 aya kadar uzayabilir. Bu durum, cildin uzun süredir birikmiş tıkanıklıkları kademeli olarak yüzeye taşımasından kaynaklanır ve her zaman olumsuz bir tabloya işaret etmez.

4. Purging mi, İritasyon / Tahriş mi?

Bu iki durum sıklıkla karıştırılır ancak aralarında net farklar vardır:

Kriter	Purging (Cilt Arınması)	İritasyon / Tahriş
Başlangıç	Yeni bir soyucu aktife başlandıktan bir süre sonra	Ürünle temas sonrası kısa sürede
Yerleşim	Daha önce tıkanıklık/sivilce görülen bölgeler	Önceden sorun olmayan alanlar dahil
Lezyon tipi	Küçük sivilceler, bazen ağrılı irinli lezyonlar	Yaygın kızarıklık, yanma, batma
Süre	Çoğunlukla geçici, zamanla geriler	Devam eder veya artarak şiddetlenir
Bariyer durumu	Hafif pullanma olabilir	Belirgin bariyer hasarı, hassasiyet

🚨 Şiddetli yanma, kaşıntı, egzama benzeri döküntüler purging değildir.

5. Hangi Aktifler Purging Yapabilir?

Purging, genellikle hücre yenilenmesini hızlandıran içeriklerle ilişkilidir:

• Retinoidler (retinol, retinal, tretinoin)
• AHA’lar (glikolik asit, laktik asit)
• BHA (salisilik asit)
• Azelaik asit (bazı ciltlerde)
  
  

Purging Yapmayan İçerikler

Aşağıdaki içeriklerle görülen sivilcelenme çoğu zaman purging değil, irritasyon veya uyumsuzluk kaynaklıdır. Eğer alerji ihtimalini elemiş isek bariyer güçlendirildikten sonra tekrar denendiğinde cilt aynı reaksiyonu vermeyebilir.

• Niacinamide
• Hyaluronik asit
• Panthenol
• Peptitler
• Seramidler
  
  

6. Purging Süreci Nasıl Yönetilmeli?

Purging yaşandığında amaç cildi zorlamak değil, doğru şekilde adapte etmektir.

✔ Yapılması Gerekenler

• Aktiflere yavaş ve düşük sıklıkla başlamak
• Aynı rutinde birden fazla güçlü (soyucu) aktif kullanmamak
• Bariyer onarıcı ürünlerle (niacinamide, beta glukan, seramid) desteklemek
• Gündüzleri mutlaka SPF kullanmak
• Aşırı kuruluk veya aşırı yağlanma mevcutsa hedef bölgeye uygulama yapmak

✖ Yapılmaması Gerekenler

• “Arınıyor” diye dozu artırmak
• Peelingleri (veya soyucu aktifleri) üst üste kullanmak
• Ciltte yanma varken ürünü kullanmayı ısrarla sürdürmek
  
  

7. Purging Herkes İçin Olur mu?

Hayır.

• Her cilt purging yaşamaz
• Purging olmaması ürünün işe yaramadığı anlamına gelmez
• Bazı ciltler (özellikle de cilt altında sebum birikimi olmayanlar) adaptasyonu sessiz geçirir
• Purging, bir hedef değil; olası bir senaryodur.
  
  

8. Ne Zaman Müdahale Edilmeli?

Aşağıdaki durumlarda purging beklenmez:

• Kistik akneler
• Yaygın kızarıklık ve hassasiyet (çoğunlukla inflamasyona bağlıdır)
• Egzama benzeri döküntüler

Bu durumda ürün kullanımı durdurulmalı ve uzmana danışılmalıdır.

---

Purging, cildin iyileşme yolculuğunda karşılaşılabilecek geçici bir adaptasyon sürecidir. Amaç cildi zorlamak değil; doğru aktifleri, doğru sıklıkta ve güçlü bir bariyer eşliğinde kullanmaktır.

---

Kaynakça

• Anand, R. (2020). Retinoids and skin adaptation responses. Clinical Dermatology Review, 4(2), 85–92.
• Juhasz, M. L. W., & Levin, M. K. (2020). Differentiating acne flares from retinoid-induced irritation. Dermatologic Therapy, 33(6), e14028.
• Draelos, Z. D. (2018). The science behind skin care: Retinoids and exfoliation. Journal of Cosmetic Dermatology, 17(3), 353–360.