Seboreik Dermatit ve Sedef Hastalığı: Enflamasyonun Derinlerine Yolculuk

"Kronik cilt rahatsızlıkları çoğu zaman yalnızca bir teşhis değil, vücudun derinlerde yaşadığı başka sorunların sessiz yansımasıdır.” 
– Ecz. Berfin Işık

1. Kronik İnflamasyonun Ciltteki Sesleri

Seboreik dermatit, fungal akne ve sedef (psoriazis), kronik, alevlenmelerle seyreden ve çoğu zaman aynı kaynaktan beslendiği bilinmeyen kronik cilt durumlarıdır. Hepsi de bağışıklık sistemiyle bağlantılıdır, fakat farklı mekanizmalarla ilerler:

• Seboreik dermatit, genellikle Malassezia türü mayaların aşırı çoğalmasıyla tetiklenir.
• Sedef (psoriazis), otoimmün bir süreçtir; cilt hücrelerinin aşırı hızlı yenilenmesiyle pullanma ve plaklar oluşur.

Özellikle son yıllarda yapılan araştırmalar, bu tür kronik enflamatuar cilt hastalıklarının yalnızca cilde özgü sorunlar olmadığını, bağırsak mikrobiyotasındaki bozulma ile yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Dengesiz bir bağırsak florası; geçirgen bağırsak (leaky gut), bağışıklık sisteminde hiperaktivite ve sistemik inflamasyon gibi süreçleri tetikleyerek ciltte seboreik dermatit ya da sedef (psoriazis) gibi reaksiyonlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle cilt yüzeyinde yapılan topikal uygulamalarla birlikte, kök nedene yani bağırsak mikrobiyotasına yönelik desteklerin eş zamanlı yürütülmesi, tedavi sürecinde çok daha etkili ve kalıcı sonuçlar doğurabilir.  

Bağırsak mikrobiyomu sandığımızdan çok daha fazla vitamin, mineral ve element gruplarıyla beslenir. Bağışıklık ise bağırsak mikrobiyomunun sağlığı ile doğrudan ilişkilidir. Fonksiyonel ve bütüncül yaklaşımın temeli vücutta eksik olanı yerine koymakla başlar, vücudun ihtiyaç duyduğu besini uygun dozlarda takviye etmeden topikal uygulamalarla yol almak semptomları hafifletse de atak dönemlerini önlemekte yetersiz kalacaktır. Bazı vitamin ve mineraller sistemin doğru çalışması için hayati öneme sahiptir. D vitamini, ferritin, hücre içi magnezyum, hücre içi çinko, B12 vitamini ve omega 3 seviyelerinin normal aralıkta tutulması kronik cilt rahatsızlıkları ve otoimmun semptomların tedavisinin yapı taşıdır.

2. Seboreik Dermatitte Fungal Etki: Malassezia

Seboreik dermatit ve fungal aknenin en sık tetikleyici faktörlerinden biri, cildin doğal mikrobiyotasında bulunan Malassezia mantarlarının aşırı çoğalmasıdır. Bu mayalar:

• Sebuma bağımlıdır, cildin kendi sebumu dahil hemen bütün yağlardan beslenirler
• Lipaz enzimleriyle yağ asitlerini parçalayarak enflamatuar serbest yağ asitleri oluştururlar
• Cilt bariyerini zayıflatır ve kaşıntılı, pullu alanlar oluştururlar

Ataklar özellikle kafa derisi, kulak içi/arkası, burun kenarları, kaş arası, kaş dipleri ve iki göğüs ortası gibi sebumdan zengin bölgelerde görülür. Klasik akneye benzeyen görüntüsü bakteriyel akne ile sık sık karıştırılmasına neden olur, ama uzman gözüyle detaylı bir inceleme ile ayırt etmek çok da zor olmayacaktır.

3. Ürün Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kaçınılması Gereken İçerikler (Seboreik Ciltler İçin)

• Sterol bazlı yağlar (örneğin lanolin)
• Cocos gliseritleri
• Parafin türevleri
• Yoğun parfüm ve esansiyel yağlar (Malassezia’yı tetikleyebilir)
• Uzun zincirli yağ asitleri
• Fermente bileşenler (bifida, kombucha vb.)

Tercih Edilmesi Gereken İçerikler

• Sebum dengeleyici: Niacinamide, Çinko PCA, L-carnitine
• Yatıştırıcı: Panthenol, Allantoin, Madecassoside
• Antifungal: Piroctone olamine, Climbazole, Undecylenic acid
• Bariyer güçlendirici: Niacinamide, Ectoin, Beta glukan

📌 Not: L’Adore Tokyo formülasyonlarında kullanılan yulaf bazlı beta glukan, fungal akneye eğilimli ciltler için güvenli bir seçenektir.

4. Topikal & Oral Probiyotik & Prebiyotikler

Topikal

• Prebiyotik içerikler: Cildin iyi bakterilerini besler, mikrobiyota dengesini korur.
• Postbiyotik özütler: Fermente içerikler bariyeri güçlendirir.
• Oral probiyotik kullanımı seboreik dermatitli bireylerde olumlu yanıt verirken aynı probiyotik içerikler topikal uygulamada tetikleyici olabilirler. Bunun başlıca nedeni bağırsak mikrobiyomu ile cilt mikrobiyomunun birbirinden oldukça farklı bakteri popülasyonu ile beslenmesi kaynaklıdır diyebiliriz, ayrıca prebiyotik ve postbiyotik özütlere karşı cilt mikrobiyomunun toleransı daha yüksektir.

Oral

• Lactobacillus rhamnosus GG, L. paracasei, Bifidobacterium breve: Ciltte inflamasyonu baskılamaya yardımcı olan, seboreik ve sedef öyküsü olan bireylerde bağırsak mikrobiyomunun onarımını sağlayarak içten dışa güçlü bir destek sunan yararlı bakteri örneklerindendir.

🔬 Klinik veri: Navarro-Lopez et al. (2021), probiyotik takviyesinin seboreik dermatitli bireylerde 8 haftalık sürede kaşıntı ve döküntüde azalma sağladığını göstermiştir.

5. Gıda Takviyeleri, Fonksiyonel Destekler ve Beslenme Önerileri

Cilt sağlığında sadece dıştan uygulanan topikal ürünler değil, içten gelen destek de belirleyicidir. Seboreik dermatit ve sedef gibi kronik inflamatuar cilt sorunlarında beslenme ve bağırsak sağlığı, iyileşme üzerinde doğrudan etkilidir.

🧠 Klinik Bulgular Işığında Ağızdan Alınabilecek Destekler

• Çinko Karnosin: Hem sebum regülasyonu hem antiinflamatuar özellik sağlar, bağırsak mikrobiyomunun besin kaynaklarındandır. (Del Rosso, 2020)

• L-Glutamin: Sistemik enflamasyonu azaltıp bağışıklık sistemini dengeler.

🔬 Klinik gözlemler, glutamin takviyesinin kaşıntı, kızarıklık ve pullanma gibi semptomlarda iyileşme sağlayabildiğini göstermektedir.

• B6 vitamini: Yağ metabolizmasında görev alır.

• Biotin: Epidermal bütünlüğü destekler.

• Omega-3 (EPA/DHA): TNF-α ve IL-6 gibi enflamatuar belirteçleri baskılayarak kızarıklık, kaşıntı ve lezyonları azaltabilir.

• D3 vitamini: Özellikle psoriazis hastalarında otoimmün dengeleyici etkiye sahiptir.

• Sülfürlü bileşikler (MSM, NAC): Karaciğer detoks yollarını destekleyerek cilt yükünü azaltır.

🧪 Prebiyotik ve Probiyotik Destekler (Ağızdan Alım)

• Lactobacillus rhamnosus GG, L. paracasei, Bifidobacterium breve gibi suşlar, seboreik dermatit ve psoriazisli bireylerde IL-1β ve TNF-α düzeylerini düşürerek inflamasyonu yatıştırabilir.

🔬 Klinik veri: Navarro-Lopez et al. (2021), çalışmasında probiyotik takviyesi verilen seboreik dermatitli bireylerde kaşıntı, eritem ve döküntüde anlamlı azalma görülmüştür. 

🥣 Fonksiyonel Besinler ve Fermente Gıdalar

• Ev yapımı kefir ve yoğurt: Probiyotik içeriğiyle mikrobiyota dengesini destekler. Süt ürünü kapsamında değerlendirilse de fermente olmaları yönüyle mikrobiyotayı besler, yararlı bakteri popülasyonunu artırırlar.

• Turşu (ev tipi, sirke yerine salamura bazlı): Laktik asit bakterileri açısından zengindir

• Miso, tempeh, kimchi: Fermente Asya ürünleri, bağışıklığı regüle eden postbiyotikler sağlarlar

• Tam tahıllar ve lifli sebzeler: İnülin ve fruktooligosakkarit gibi prebiyotik lif içerikleriyle faydalı bakterilerin besin kaynağıdır.

Ayrıca süt ürünleri, şeker ve gluten türevlerini eleyerek yapılan anti-inflamatuvar beslenme, atakların yönetilmesinde belirgin destek sağlayacaktır.

Tavsiye: Özellikle Seboreik dermatit semptomlarına yönelik antifungal diyet uygulanan bireylerde, ticari mayalı ürünlerden (ekmek mayası, bira mayası) uzak durulması önerilirken; doğal fermantasyonla elde edilen düşük histaminli ürünler tercih edilmelidir.

🌿 Dermokozmetikte Pre/Probiyotik İçerikler

• Prebiyotik aktifler(inulin, alpha-glucan oligosaccharide): Cilt yüzeyinde yararlı mikroorganizmaların kolonizasyonunu destekler.

• Fermente özler (Lactobacillus lysate, Bifida ferment lysate): Cilt bariyerini güçlendirir, kızarıklığı yatıştırırlar. Kısa vadeli ve kontrollü kullanım gerektirir.

📌 İçeriden ve dışarıdan mikrobiyota desteği sağlamak, seboreik eğilimli ciltlerde olmasa da, kronik enflamatuar cilt hastalıklarında bariyer bütünlüğü ve semptom kontrolü için en etkin stratejilerden biridir.

6. Sedef Hastalığı: Kısaca

Sedef hastalığı (psoriazis), bağışıklık sisteminin cilde yanlış sinyaller göndermesiyle oluşur. Ciltteki Malassezia mantarının orantısız popülasyonu da sürece eşlik eder.

Belirti	Açıklama
Plak ve Pullanma	Kalın, gümüşi renkli kabuklanmalar
Kaşıntı veya Yanma	Enflamatuar sitokinlerin etkisiyle oluşur
Tırnak, eklem tutulumu	Sistemik sedef hastalığında görülebilir

 

Destekleyici bakımda hedefler:

• Tetikleyicileri devre dışı bırakarak bariyer onarımını başlatmak

• Enflamasyonu yatıştırmak

• Hücre döngüsünü dengelemek

 

7. Son Söz

Seboreik dermatit ve sedef hastalığı sadece bir “cilt sorunu” değil, cilt-mikrobiyota-bağışıklık üçgeninin dengesinde oluşan kronik tabloyu temsil eder. Cildinize sadece dışarıdan değil, içeriden de destek olmak; doğru içeriklerle, takviyelerle ve gerekirse medikal destekle ilerlemek uzun vadeli çözümün anahtarıdır.

Kaynakça

• Kim, J., Lee, J., & Park, S. (2022). Efficacy of piroctone olamine shampoo in the treatment of seborrheic dermatitis. Journal of Dermatological Science, 105(2), 95–101. https://doi.org/10.1016/j.jdermsci.2022.04.002

• Navarro-Lopez, V., et al. (2021). Effect of oral probiotics on seborrheic dermatitis: A randomized clinical trial. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 14, 789–797. https://doi.org/10.2147/CCID.S312064

• Del Rosso, J. Q. (2020). The role of zinc and niacinamide in inflammatory skin disorders. Journal of Clinical Aesthetic Dermatology, 13(5), 14–21.